آموزش کوهنوردیطنین آرام ضربان قلب آوای سلامتی است و در این میان می توان با ورزش شادابی و سلامت خود را حفظ کنیم. بدون شک کوهنوردی ورزشی مفرح و بسیار مفید طبیعی است که در سالیان اخیر سخت مورد توجه همگان قرار گرفته و خیل رهروان به کوهستان و طبیعت روز افزون شده است. به همین بهانه آموزش کوهنوردی را در چندین قسمت برای شما عزیزان در نظر گرفته ایم. 

آموزش مقدماتی

تعریف کوه: به ارتفاعات بلندتر از 600 متر نسبت به زمینهای اطراف آن کوه می گویند.

مراحل ورزش کوهنوردی
1- کوه پیمایی: پیمودن تپه ها و کوه های خاکی آسان و راه های مال روی کوهستانی برای تمرین و فراگرفتن اصول مقدماتی کوهنوردی.

2- کوهنوردی: نور دیدن کوه ها بی آن که پای بند مسیر یا منطقه ای باشیم با رعایت کلیه اصول، مقررات و قوانین کوهنوردی با استفاده از وسایل فنی.

3- سنگ نوردی: پیمودن عمودی صخره ها و دیواره ها را با استفاده از دست و پا ، با وسایل فنی و بدون وسایل فنی را سنگ نوردی می گویند.

4- یخ و برف نوردی: پیمودن مسیرهای یخی و برفی را با استفاده از ابزار و وسایل مخصوص یخ، برف نوردی می گویند.

5- Dry Tooling: پیمودن مسیرهای عمودی یخی و سنگی را با استفاده از ابزار یخ نوردی (تبر و کرامپون) را Dry Tooling می گویند.

6- غار نوردی: پیمودن غارها و شکافهای عمودی و افقی درون زمین را غار نوردی می گویند.

7- ورزشهای هوایی: فرود از ارتفاعات توسط وسیله مخصوص (کایت ، پاراگلایدر ، چتر و… ) را ورزش هوایی می گویند. هر کدام از موارد فوق دارای درجاتی از آموزشهای کارآموزی تا مربیگری پیشرفته دارد.
آموزش کوهنوردی 1

اصول اولیه کوهنوردی

استفاده از کوهستان و طبیعت زیبایش و لذت بردن از آن نیاز به رعایت اصول و مقرراتی دارد که رعایت هر یک از آنها در تندرستی و سلامتی کوهنورد بسیار موثر است:

1- هرگز تنها به کوه نروید.

2- از مسیرهای عمومی و علامت گذاری شده حرکت نمایید.

3- به خانواده، دوستان، قرارگاهها، و پناهگاهها مسیر کوه پیمایی خود را اطلاع دهید و پس از بازگشت نیز به تمامی کسانی که اطلاع داده اید خبر بازگشت خود را اعلام نمایید.

4- صعود خود را صبح زود آغاز کنید. همیشه طوری برنامه ریزی کنید که وقت اضافی برای استراحت، بازگشت و حوادث پیش بینی نشده داشته باشید.

5- وضعیت هوا را به طور دائم در نظر داشته باشید.

6- برنامه و زمان بندی دقیقی برای کوه پیمایی تنظیم نمایید.

7- همیشه یک سوت و یک چراغ قوه به همراه داشته باشید.

8- قبل از آغاز برنامه اطمینان حاصل نمایید که کلیه امکانات لازم برای کوه پیمایی را به همراه دارید.

9- هرگز از ساک و کیف به جای کوله پشتی استفاده نکنید.

10- قدم ها را با مکث بردارید و در شیبهای تند روی هر پا اندکی استراحت نمایید.

11- کفش و لباس مناسب فصل را بپوشید و همیشه لباس اضافی نیز به همراه داشته باشید.

12- اگر برنامه شب مانی دارید قبل از تاریک شدن هوا اقدام به برپایی چادر و کمپ نمایید.

13- همیشه یک کیف کمکهای اولیه همراه خود داشته باشید.

14- یک کیسه کوچک زباله در کوله پشتی خود داشته باشید و فراموش نکنید که کوه همیشه باید تمیز باشد تا قابل استفاده مجدد برای شما و دیگران باشد.

با یک قدم دم و با قدم دیگر بازدم را انجام دهید ، فراموش نکنید که تنفس را از راه بینی انجام دهید و در شیبهای تند با هر قدم یک دم و یک بازدم انجام دهید

15- طول و سختی مسیر صعود براساس توانایی ضعیف ترین فرد گروه انتخاب شود.

16- افراد گروه در یک برنامه کوه پیمایی باید از آمادگی جسمانی و روانی مناسب برخوردار باشند.

17- افراد گروه نباید اختلاف سنی زیادی با هم داشته باشند و تا اندازه ای یکدل و هم سلیقه و هم اخلاق باشند.

18- هر گروه حداقل باید یک مربی درجه (3) کوه پیمایی به همراه خود داشته باشد.

19- در مسیرهای برفی، از سرخوردن بدون کنترل خودداری نمایید.

20- اگر مشکلی پیش آمد و یک نفر مصدوم در گروه به همراه دارید قبل از اتلاف وقت به طرف پایین حرکت نمایید.

21- کروکی ، نقشه و قطب نما یا G.P.S همراه داشته باشید.

22- اندازه قدمها و گامها به اندازه عرض شانه ها برداشته شود.

23- با یک قدم دم و با قدم دیگر بازدم را انجام دهید و تنفس را از راه بینی انجام دهید و در شیبهای تند با هر قدم یک دم و یک بازدم انجام دهید.

24- هیچ وقت بدون اجازه سرپرست از تیم جدا نشوید.

25- در سربالایی ها و شیبهای تند به صورت زیگزاک حرکت نمایید تا شیب مسیر شکسته شود.

26- در سربالایی و سرازیریها با تمام کف پا راه بروید.

27- از حرکت با بغل پاها در سرازیری ها خودداری کنید.

28- در صعود، همیشه سنگینی خود را به جلو و در فرود سنگینی خود را به عقب متمایل نمایید.

29- قبل از حرکت ابتداء تمرینات ورزشی و حرکات کششی را حتماً انجام دهید.

30- در ابتدا حرکت هر نیم ساعت 10 دقیقه استراحت و سپس زمان حرکت زیادتر و زمان استراحت کمتر می گردد (به ازای هر یک ساعت حرکت 10 دقیقه استراحت نمایید)
آموزش کوهنوردی 1
31- در هنگام استراحت و حرکت، خوردن آب و تنقلات و شیرینی جات را فراموش نکنید.

32- بعد از توقف ، کوله پشتی و پشت خود را به طرف آفتاب قرار دهید و بلافاصله لباس گرمکن و بادگیر خود را بپوشید.

33- در هنگام حرکت از پوشیدن لباس اضافی خودداری نمایید و هنگام توقف آنها را بپوشید.

34- پاها را روی زمین نکشید بلکه اندکی از زمین بلند کنید و دستها را آزاد نگهدارید.

35- هر 125 قدم حدود 100 متر می باشد و مسافت پیموده شده را می توان به این صورت محاسبه نمایید.

36- در صخره نوردی همیشه 3 نقطه از بدن باید درگیر سنگ باشد.

37- آهسته و منظم حرکت کنید.

38- برای شروع کوه پیمایی سعی کنید تابستان و اوایل پاییز را انتخاب کنید.

39- از ریزش و جا به جا کردن سنگ خودداری نمایید.

40- اگر گُم شدید در فرود آمدن از کوه عجله نکنید، با مشورت بهترین راه را پیدا کنید.

41- مسیر صعود را با سنگ چین علامت گذاری نمایید تا در زمان برگشت دچار اشتباه و گُم کردن راه نشوید.

42-زمان فرود اغلب ? صعود می باشد، با این محاسبه زمان و توان خود را تقسیم بندی نمایید.

آموزش کوهنوردی 2

وسایل کوهنوردی (پوشاک عمومی)

کفش

1- کفش سبک کوهپیمایی: این کفش دارای وزنی سبک و زیره ای نازک دارد که در فصول خشک سال می توان از آن استفاده نمود و وزن این کفش بین 800 تا 1300 گرم است.

2- کفش نیمه سنگین کوه پیمایی: دارای زیره ای ضخیم تر، لایه چرمی در کف کفش، مقاوم بودن رویه چرمی، ساق بلند و در مقابل سرما و خیس شدن مقاوم تر است و در ناهمواریها و ارتفاعات کوهستان به کار می رود.

3- کفش سنگین کوهنوردی: این کفش دارای زیره ای کلفت تر از نوع اول است و یک لایه تخت چرمی یا لاستیکی علاوه بر زیره اصلی نیز دارد. رویه آن چرمی است و نسبتا ضخیم می باشد وزن این کفش بین 1400 تا 2000 گرم است و دارای ساقه ای بلند و زبانهای بلند می باشد.

4- کفش دوپوش و سه پوش: در این کفش 2 یا 3 کفش توی هم می روند. کفش بیرونی از نوع سنگین کوهنوردی است و در بعضی از آنها کفش بیرونی از جنس لاستیک یا فایبرگلاس و پوشش داخلی از نوع گرتکس می باشد. پوشش داخلی بسیار سبک و نرم می باشد و وزن آن حدود 3600 تا 4000 گرم است.
کفش کوهنوردی

5- کفش ترکیبی: نوعی کفش کوهنوردی سنگین است که در فصول مختلف قابل استفاده می باشد و ضد آب بوده و برای صعودهای بلند چند روزه مناسب می باشد( فراموش نکنید که کفش هر چه که باشد باید یک نمره بزرگتر از پا باشد)

6- کفش سنگ نوردی: این کفش دارای یک کف صاف از لاستیک نرم با قابلیت اصطکاک زیاد می باشد. دور کفش یک نوار لاستیکی وجود دارد که به وسیله آن امکان گیر کردن پا را در درون شکاف ها راحت تر می کند.

جوراب

جوراب کوهنوردی بلند و تا زیر زانو می باشد و حتماً باید پشمی باشد تا در زمستان پا را گرم نگه دارد. یک نوع جوراب دیگر نیز هست که از جنس گرتکس می باشد ، خاصیت گرتکس این است که درون پا را گرم نگهداری می کند و از عرق کردن پا جلوگیری می نماید.

شلوار کوهنوردی

این شلوار از جنس پشم و گرم برای زمستان و نازک برای فصل تابستان و دارای جیب های متعددی می باشد. نوعی از آنها کوتاه می باشد که در سنگ نوردی از آن استفاده می شود.

حدود 50 درصد از گرمای بدن از طریق سر خارج می گردد لذا داشتن کلاه در سرما و گرما برای یک کوهنورد لازم می باشدپیراهن

پیراهن باید راحت باشد نه تنگ و نه خیلی گشاد جنس آن باید از نوع پنبه و کتان باشد تا باعث عرق کردن نشود. گفتنی است که در زمستان می توان علاوه بر پیراهن از پلار نیز استفاده کرد.

کلاه

حدود 50 درصد از گرمای بدن از طریق سر خارج می گردد لذا داشتن کلاه در سرما و گرما برای یک کوهنورد لازم می باشد. در سرما جلوی سردی هوا را می گیرد و در گرما جلوی تابش آفتاب را می گیرد. کلاه زمستانی معمولاً از جنس پشم یا پلار می باشد و کلاه تابستانی دارای نقاب جلو و کلاه گرد و دوره دار می باشد و از جنس کتان و پارچه ای می باشد.

دستکش

دستکش در تابستان از جنس نخی و چرمی و در زمستان از جنس پشمی، گرتکس و دو لایه می باشد. دستکش باید اندازه دست باشد تا روی آستین را بپوشاند و در بعضی از آنها در قسمت بالای مچ دارای بند و بست مخصوص می باشد و باید تا مچ دست را کاملاً کیپ نماید.
کیف کمکهای اولیه

کیف کمکهای اولیه

یکی از ضروریات یک کوهنورد می باشد این کیف حاوی مقداری باند، پماد، چسب، مواد ضدعفونی کننده و باند کشی و غیره می باشد.

کیسه خواب

مهمترین وسیله شب مانی در کوهستان است که علاوه بر استراحت شبانه، از آن می توان در طول روز جهت نگهداری و استراحت شخص مصدوم نیز استفاده نمود. کیسه خواب معمولاً از جنس پر یا الیاف مصنوعی و یا ترکیبی می باشد. کیسه خوابهای پر سبک، گرم و کم حجم هستند. کیسه خوابهای الیاف مصنوعی ارزان تر می باشند و در ارتفاعات پایین تر مورد استفاده قرار می گیرند. نوع جدید کیسه خوابها از نوع گرتکس می باشد و سرمای تا 20 و 30 درجه زیر صفر را تحمل می کند.
کیسه  خواب

زیر انداز

قوی ترین کیسه خوابها نیز نیاز به زیرانداز دارند زیرا سرما همیشه از طریق زمین به بدن منتقل می شود لذا یک زیر انداز از جنس فوم یا ابر فشرده برای جلوگیری از سرما و رطوبت زمین و انتقال آن به کیسه خواب بسیار مؤثر می باشد. یک نوع زیرانداز دیگر نیز وجود دارد که مانند تشک قابل بار کردن می باشد. فراموش نکنید که زیرانداز نباید زیاد سنگین باشد و اندازه آن حداقل باید به اندازه کیسه خواب باشد.

کوله پشتی

تمام وسایل مورد نیاز یک کوهنورد باید درون وسیله ای قرار گیرند که این وسیله کوله پشتی می باشد. کوله پشتی ها با توجه به نوع استفاده، از نظر حجم و کاربرد به چندین نوع تقسیم می شوند:

از نظر حجم به 25 لیتر، 40 لیتر، 50 لیتر،60 لیتر ،70 لیتر ، لیتر 80،90 لیترو بیشتر می باشد و از نظر کاربرد به کوله های کوهنوردی و کوله های سنگ نوردی تقسیم می شوند.
انواع کوله برای کوهنوردی

کوله های کوهنوردی بلند، جادار و جیب دار می باشند و کوله های سنگ نوردی بدون جیب تا هنگام عبور از تنورها و لای سنگها به جایی گیر نمی کنند. کوله ها باید دارای بند و بست مخصوص جهت بستن و حمل زیرانداز، کلنگ و غیره باشند و بندهای روی شانه باید قابل رگلاژ باشند. کوله باید دارای بند سینه و کمر باشد این بندها در سر پایینی ها نقش بسیار مؤثری دارند زیرا جلوی ضربه زدن به شانه و کمر را می گیرد. رنگ کوله پشتی بهتر است از رنگهای شاخص و قابل رویت و تشخیص باشد مثل رنگهای زرد، آبی ، قرمزو فسفری. همچنین کوله پشتی باید متناسب با قد و جثه هر شخص باشد. جنس کوله پشتی ها باید از پارچه ضد آب باشد و علاوه بر آن از روکش مخصوص نیز باید استفاده نمود.

آموزش کوهنوردی 3
نگهداری وسایل کوهنوردی

کفش، کوله، کیسه، کلاه، دستکش و غیره وسایلی هستند که باید از آنها مراقبت ویژه ای نمود و در جای مناسبی نگهداری کرد. بعد از هر برنامه، وسایل باید شسته شوند و در معرض آفتاب قرار گیرند تا کاملاً خشک شوند و گل و لای چسبیده به آن تمیز گردد و کیسه خواب را حتماً باز نموده و با استفاده از لباس آویز آن را آویزان کرد. زیرانداز، لباس گرمکن و غیره باید در معرض آفتاب قرار گیرند تا کاملاً خشک شوند زیرا اگر اینگونه وسایل به همان صورتی که در کوهستان بسته بندی شده اند، باز نشوند باعث پوسیدگی و از بین رفتن آنها می شود و به علاوه محل خوب برای پرورش قارچهای مختلف می باشند که برای پوست بدن و موی سر مضر می باشند.

لیست وسایل مورد نیاز یک برنامه کوه پیمایی: کفش مناسب کوه ، پُلار(شلوار + بلوز) ، کلاه پشمی و آفتابی ، شمع و کبریت ، جوراب 2 جفت ، بادگیر (شلوار + بلوز) ، دستکش پشمی و پارچه ای ، کرم ضد آفتاب ، شلوار بلند یا کوتاه ، کیف کمکهای اولیه، کیسه خواب مناسب فصل، عینک آفتابی ، زیرپوش 2 عدد ، طناب انفرادی ، زیرانداز، کارابین (1عدد)، پیراهن ، نقشه و قطب نما و G.p.s ، چراغ قوه ، سوت ، آب ، غذا و کوله پشتی.

وسایل و پوشاک تخصصی

پوشاک مخصوص به لوازمی می گویند که در فصلهای بخصوص مثل زمستان و شرایط جوی از آنها استفاده می گردد.

1- گِتر: گِتر روکشی است که روی کفش و جوراب و قسمتی از شلوار کشیده می شود تا از خیس شدن آنها جلوگیری کند. گِترها در حال حاضر از جنس گرتکس می باشند که ضمن جلوگیری از نفوذ آب به داخل کفش و جوراب، از عرق کردن پا نیز جلوگیری می نماید و قطرات ریز عرق را از داخل پا به خارج می فرستد.

2- بادگیر: (آنوراک) بلوز و شلواری از جنس نایلون است که روی لباسها می پوشند تا جلوی باد را بگیرد. نوع دیگری نیز وجود دارد که علاوه بر باد، آب گیر یا ضد آب نیز می باشد که فقط در هنگام باران باید از آن استفاده نمود زیرا باعث عرق کردن بدن می گردد. نوع جدید بادگیرها، دو طرف بیرونی شلوار یک زیپ سراسری دارد تا به سادگی و بدون بیرون آوردن کفش قابل پوشیدن باشد.

3- رویه دستکش: برای جلوگیری از سرمای شدید و خیس شدن دستکشهای پشمی پارچه ای از رویه دستکش از نوع گرتکس استفاده می کنند این دستکش ها بلند و دو انگشتی می باشد و تا بالای مچ و روی کاپشن را نیز می پوشاند و چفت و بند محکمی نیز دارد.

4- عینک: عینکها برای جلوگیری از نور خورشید در تمام فصول استفاده می شوند. بهترین عینک از نوع «اولترا ویولت» ضد اشعه ماوراء بنفش می باشد. «اولترا ویولت» در ارتفاعات بالا به خصوص هنگام عبور از روی یخچالهای طبیعی و هنگامی تابش نور خورشید اگر اینگونه عینک ها را به چشم نزنیم باعث آسیب دیدگی چشم می گردد که اگر این کار ادامه یابد فرد مبتلا به برف کوری می گردد و در موارد شدید ممکن است باعث از دست دادن بینایی نیز گردد. یک نوع عینک دیگر نیز وجود دارد که در هنگام طوفان از آن استفاده می کنند و تقریباً شبیه عینک غواصی می باشد و هر دو چشم و قسمتی از بینی را می پوشاند و دور تا دور چشم نیز پوشیده می گردد.

5- کت و شلوار پر قو: برای جلوگیری از سرمای شدید از کتهای بلندی که از پر قو پرشده است ، استفاده می گردد. این گونه کتها به سبب دو جداره بودن، مقدار زیادی هوا نیز درون آنها رفته و به عنوان یک عایق عمل می نماید. این کت ضمن گرمی، سبک و هنگام جمع کردن کم حجم می گردد.

6- جوراب پر قو: از جنس کت پر قو می باشد و گاهی دارای زیره چرمی نرم نیز می باشد. در ارتفاعات بالا در کیسه خواب آن را به پا می کنند و بسیار گرم و نرم می باشد و از یخ زدگی انگشتان پا به خوبی جلوگیری و محافظت می کند.

7- پا نچو: شبیه بارانی است و بسیار گشاد است به طوری که از سرتا زیر زانو را می پوشاند و کوله پشتی نیز به خوبی زیر آن جا می گیرد و کاملاً ضد آب می باشد.
عصا یا باتوم کوهنوردی

8- عصا یا باتوم: یکی از لوازم ضروری برای یک کوهنورد می باشد که در هنگام صعود و فرود بسیار مؤثر است زیرا مقدار زیادی از فشار وارد به زانوها را در هر گام بر می دارد. در هر قدم حدود 11 کیلوگرم فشار وارده به هر زانو را کاهش می دهد و به عنوان پای سوم کوهنورد معروف است. جدیدترین نوع این گونه باتومها از نوع تلسکوپی است که به دو قسمت تقسیم شده و در هم فرو می روند و هر کوهنورد با توجه به قد خود آن را تنظیم می نماید و در انتهای دسته آن تسمه ای وجود دارد که پیچ در آن قرار می گیرد و محکم می شود.

9- چادر: چادر کوهنوردی بسیار سبک است و حداکثر 3 کیلوگرم وزن دارد و معمولاً 2 تا چند نفره اند. جدیدترین نوع چادر کوهنوردی بدون تیرک عمودی و بدون استفاده از طناب و میخ است و به صورت دوپوش می باشد. نوع دیگر آن حلزونی شکل است که در ارتفاعات بلند در مقابل طوفان و بادهای شدید بسیار مقاوم می باشد. در چادرهای دوپوش هوا بین2 جداره چادر قرار می گیرد و عایق بسیار خوبی را ایجاد می نماید.

10- روکش کوله پشتی: برای جلوگیری از خیس شدن کوله پشتی و وسایل درون آن به خصوص لباسها و کیسه خواب که باید بعد از یک روز کوه پیمایی شبی را تا صبح در آن خواب راحتی داشته باشیم از روکشی از جنس نایلون ضد آب استفاده می شود این روکش دارای حاشیه ای نازک و دارای حالت کش مانندی است و کاملاً کوله را می پوشاند.

وسایل سنگ نوردی (وسایل فنی):
سنگ نوردی دارای وسایل بسیار زیادی می باشد که سنگ نورد با داشتن آنها می تواند اقدام به صعود از دیواره ای نماید، این وسایل عبارت اند از:

1- طناب: بعد از کفش کوهنوردی مهمترین وسیله سنگ نوردی طناب می باشد. در سنگ نوردی سلامت و نجات هر سنگ نورد بستگی به طناب او دارد. جنس طناب از نایلن یا پرلن است و دارای پوسته و هسته می باشد و دارای خاصیت دینامیکی بسیار خوبی است. پوسته از جنس ابریشم مصنوعی و هسته از جنس پلی آمین می باشد ،این طنابها به رنگ فسفری می باشد. طناب سنگ نوردی حالت دینامیکی دارد ولی طناب غار نوردی حالت استاتیکی دارد و حالت ارتجاعی آن کم است.

فراموش نکنید که جان یک سنگ نورد بستگی به طناب او دارد، پس از آن به خوبی مواظبت نماییدطنابها بنابر کارایی و مورد استفاده قرار گرفتن به چند نوع تقسیم بندی می شوند:

* طناب 3 میلی متری: برای بند کفش معمولاً از این نوع طناب استفاده می کنند و همچنین در حمایت ابزار کوهنوردی از جمله بستن دسته چکش به صندلی فرود از این نوع طناب استفاده می شود.

* طناب 5 میلی متری: این طناب2 استفاده مهم دارد: در رکابهای کوهنوردی از آن استفاده می شود و برای گره پروسیک نیز از این نوع طناب استفاده می شود.

* طناب 7 میلی متری: از دو لای آن برای فرود استفاده می شود ، در بلوکها و در حمایت میانی نیز از آن استفاده می شود و در کارگاهها نیز مورد استفاده قرار می گیرد.

* طناب 9 میلی متری: معمولا در فرود و صعود از آن استفاده می شود البته بیشتر در فرودها مورد استفاده قرار می گیرد و به آن نیم طناب نیز می گویند.

* طناب 11 میلی متری: برای صعودهای بلند و کرده ای مورد استفاده قرار می گیرد، در پاندولی ها نیز از آن استفاده می شود. لازم به ذکر است که در بین طنابها ، طنابهای 9میلی متری به خاطر سبکی بیشترین استفاده را دارد.
یک نوع طناب مخصوص کوهنوردی

محافظت از طناب : نباید آن را در معرض نور خورشید قرار دهید ، از قرار دادن در روی لبه تیز سنگ و صخره خودداری شود ، با مواد شیمیایی مانند صابون و غیره شسته نشود فقط با آب خالی و ولرم آن را بشویید ، چک کردن کامل آن در هنگام جمع کردن ، به خاطر داشته باشد که عمر مفید هر طول طناب حدود 5 سال است حتی اگر اصلاً از آن استفاده نکرده باشیم البته عمر طنابها بستگی به نوع استفاده ای دارد که از آن می شود. (فراموش نکنید که جان یک سنگ نورد بستگی به طناب او دارد، پس از آن به خوبی مواظبت نمایید)

2. تسمه یا نوار: برای اتصال کارابین یا به صورت حلقه در بلوکها از آنها استفاده می گردد، یا در حمایتهای میانی مورد استفاده قرار می گیرد.

3. کارابین: حلقه ای فلزی است ودارای یک دهانه که باز و بسته می شود و جهت وصل کردن 2 طناب به کار می رود ، دهانه بعضی از کارابینها دارای پیچی است که بسته می شود و نمی گذارد طناب از آن خارج گردد. کارابین دارای انواع مختلف: ساده، پیچ دار، D، گلابی، اتوماتیک و شکلهای دیگر می باشد. جنس کارابین از تتانیم تو خالی است و در مقابل فشار بسیار مقاوم ولی در برابر ضربه بسیار شکننده است. پس همیشه باید مواظب باشیم تا ضربه ای به آن وارد نگردد و حداقل سالی یکبار مورد آزمایش قرار گیرد و از آن عسکبرداری گردد.

4. صندلی فرود: وسیله ای است که از 3 حلقه متصل به هم تشکیل شده است و با به تن کردن آن می توان طناب را به آن وصل کرد. 2 حلقه صندلی به دور پاها بسته می شوند و حلقه سوم به دور کمر بسته می گردد که دارای محلی جهت وصل کردن کارابین به آن می باشد. امروزه صندلی ها در انواع و اقسام مختلفی توسط کارخانه های مختلف ساخته می شوند و یکی از ارکان سنگ نوردی در فرود و صعود می باشد.

5. هشت فرود: وسیله ای فلزی و شبیه 8 انگلیسی است که در فرود با طناب و یا حمایت مورد استفاده قرار می گیرد البته امروزه برای حمایت از وسیله ای بنام « ریورسو» استفاده می گردد.

6. میخ سنگ نوردی: با توجه به جنس دیواره، میخها دارای انواع مختلف می باشد، از جمله: u شکل، v شکل، برگه ای، سوزنی و حلقه دار، هگزان، فرند وگوه.

7. چکش: برای کوبیدن میخ در دیواره ها و شکافها استفاده می شود و دارای یک دسته وتنه و سر است ، همچنین در نوک آن یک سوراخ وجود دارد که برای خارج کردن میخ از دیواره کارآیی دارد.

8. یومار: وسیله ای مکانیکی است جهت سعود سریع و مطمئن از طول طناب، این وسیله دارای استفاده های مختلفی است از جمله: تیرول، صعود، حمل مجروح و بالا کش

آموزش کوهنوردی 4
وسایل فنی یخ و برف نوردی
1. کلنگ: یکی از مهمترین وسایل کوهنوردی در برف است که قسمتهای مختلف آن عبارت اند از: تیغه، بیلچه، بدنه، سغمه و بند حمایت انداز. کلنگها بنا به نوع کاربری آن متفاوت است. امروزه از کلنگهای کوتاه 65-75 سانتی متری سبک استفاده می کنند و کلنگهای بلند کمتر در صعودهای بزرگ کاربری دارند. بعضی از کلنگها بسیار سبک وزن هستند و قسمت سغمه آن به صورت مورب است این کلنگها در مسیرهایی با برف آلپاین کاربرد دارند.

2. کرامپن: وسیله ای فلزی و دارای تیغه های بلند که به زیر کفش بسته می شود و مناسب حرکت بر روی یخ می باشد و به وسیله آن می توان راحت تر روی یخ حرکت نماییم بدون آن که سُر بخوریم. در واقع تیغه ها ایجاد اصطکاک می نمایند. کرامپونها در سه مدل ساخته می شوند که عبارت است از: کرامپون پیاده روی و کوهنوری، کرامپون صعود بر روی آبشارهای یخی و کرامپون معروف به یخ شکن.

کرامپون صعود، دارای تیغه های اضافی در جلوی پا می باشند و طوری طراحی شده اند که در هنگام صعود به خصوص بر روی آبشارهای یخی در یخ گیر می کنند و فرد را ثابت نگه می دارد. کرامپونها معمولاً قابل تغییر هستند و روی کفش رگلاژ می شوند و توسط بندهایی محکم به کفش فیکس می شوند و یک کوهنورد با توجه به نوع فعالیتی که انجام می دهد کرامپون مورد نظر خود را انتخاب می نماید.

3. لنگر برف: یکی از لوازم یخ «لنگر برف» است که مانند لنگر کشتی در برف می نشیند و می توان با آن به خوبی حمایت کرد. لنگر برف دارای سیم بُکسلی کوتاهی است که می توان طناب را به آن بست. لنگر برف اگر درست در برف بنشیند، می تواند چند صد کیلوگرم وزن را تحمل کند. لنگر برف برای سطحهای پرشیب یخ زن به کار می رود، جایی که میخ یا پیچ یخ کارایی چندانی ندارد.

4. تبر یخ: تبریخ حد وسط چکش سنگ نوردی و کلنگ یخ است. نوک آن شبیه کلنگ و ته آن شبیه چکش، طول آن بین 55 تا60 سانتی متر و وزن آن 650 تا700 گرم است. گفتنی است که تبر یخ در دیواره های یخی کاربرد دارد.
ابزار شناسی

ابزارشناسی
ابزار فنی وسایلی هستند که در صعودهای فنی مورد استفاده قرار می گیرند که این وسایل عبارت اند از: طناب ، صندلی ، کارابین ، هشت فرود ، پروسیک ، یومار ، تی بلوک ، ریورسو ، چکش سنگ نوردی ، میخ ، کیل ، هگزان ، گوه ، پله رکاب ، کلنگ ، بیلچه ، تبریخ ، کرامپن ، ترمز طناب ، بیلچه کلنگ ، بنگ ، برف کوب ، باتوم ، کلاه کاسکت و گِتر

عوامل مؤثر در راه پیمایی
تعیین روش صحیح راه پیمایی با عوامل متعددی از جمله قدرت جسمی، میزان بار، مسافت و زمان، در ارتباط می باشد. لذا برای راه پیمایی صحیح در مناطق گوناگون نمی توان به روشی واحد و یکسان دست یافت اما عوامل اساسی و مهمی که در راه پیمایی صحیح نقش تعیین کننده ای دارند را می توان به ترتیب زیر بیان کرد:

الف: تعیین سرعت راه پیمایی و درستی آن

ب: اتخاذ روشی که به وسیله آن سرعت راه پیمایی تنظیم و انرژی بدن ذخیره می گردد

ج: استراحتهای لازم در خلال راه پیمایی

الف) سرعت راه پیمایی: توجه به 2 قسمت از بدن که کنترلهای جداگانه ای را بر روی اندامها اعمال می نماید به ما کمک می کنند تا به درستی به سرعت قدم زدن خود پی ببریم. در درجه اول قلب زیرا هرفرد به همان سرعتی می تواند حرکت کند که ضربان قلبش اجازه می دهد. هنگامی که قدم برداشتن مستلزم تلاش زیاد همراه با افزایش ضربان قلب است این امر نشان دهنده این واقعیت است که راه پیمایی زیاد است. دوم ریه ها چون شخص می تواند آن مقدار سرت داشته باشد که ریه هایش اجازه می دهند. مسلماً وقتی که ریه ها با ناامیدی و تلاش زیاد دنبال هوای تازه هستند می توان نتیجه گرفت که سرعت زیاد است. وجود هر یک از نشانهای فوق باعث می شود که از سرعت راه پیمایی بکاهیم. لذا به خاطر ارتباط مستقیم توان پاها در راه پیمایی با میزان ضربان قلب و تنفس ریه ها، معروف است که پاهای کوهنورد قلب دوم او می باشد. سرعت در خلال راه پیمایی متغیر است در شروع راه پیمایی مخصوصاً در صبح ها بهتر است که آهسته حرکت کنیم تا بدن بتواند به خواسته ها آگاهی یافته و هماهنگی در بین فعالیت اعضای مختلف از جمله چشم، پا، ریه و قلب ایجاد گردد.

در شروع راه پیمایی مخصوصاً در صبح ها بهتر است که آهسته حرکت کنیم تا بدن بتواند به خواسته ها آگاهی یافته و هماهنگی در بین فعالیت اعضای مختلف از جمله چشم ، پا، ریه و قلب ایجاد گرددب) تنظیم سرعت و ذخیره سازی: برای آشنایی با نحوه حرکت صحیح در شیبها، تصور نمایید که در پایین پلکانی با تعدادی پله ایستاده اید برای شروع زانوهایتان را حتی المقدور به عقب متمایل نموده و مفصل زانو را تا حد امکان باز و در یک راستای مستقیم و عمود بر زمین قرار دهید سپس یک قدم به جلو برداشته و پای عقب را همانگونه راست و به حالت ثابت نگه دارید بعد از قرار دادن پا روی اولین پله پای دیگرتان را حرکت داده و قدم بعدی را بردارید این بار پایی را که روی اولین پله قرار گرفته می باید به حالت راست و ثابت نگه دارید این تعویض پاها می باید در تمام طول راه پیمایی رعایت گردد تا بدین ترتیب سنگینی وزن شما مستقیماً بر روی استخوان ها قرار گرفته و فشارهای حاصل حتی المقدور به زمین منتقل گردد. بدین ترتیب هر یک از پاها در حین قدم براشتن برای لحظه ای فرصت استراحت پیدا می کنند. بهتر است این حرکت را بر روی پله تمرین نموده و سپس آن را در کوه نیز تجربه نمایید. در راه پیمایی گام ها باید به صورت موازی برداشته شود و ابتدا کف پا و سپس پاشنه پا بر روی زمین قرار گیرد.

عضلات پا وظیفه به حرکت درآوردن اهرمها و مفاصل را به عهده دارند و نه تحمل سنگینی و فشار حاصل از وزن بدن، به خاطر همین توجه به اندازه گامها و فاصله آن با زمین در راه پیمایی بسیار مؤثر است. در انجام حرکات ورزشی اندازه های طبیعی بدن نقش به سزایی داشته و به تجربه ثابت شده که اندازه گامهای هر شخص در راه پیمایی برابر با اندازه طبیعی کمر وی می باشد. فاصله گامها از زمین نبایستی از قوزک پا بیشتر باشد چون در غیر این صورت عضلات در هنگام جا به جایی و قدم برداشتن انرژی بیشتری مصرف می کنند و زودتر خسته و ناتوان می شوند. دقت بر مسیر راه پیمایی از طریق چشم بسیار حائز اهمیت است و نمی تواند به صورت یک عادت و عمل عادی درآید.

ح) استراحت در خلال راه پیمایی: در طول ساعات اولیه روز وقتی که هنوز بدن خسته نشده توقفها باید خیلی کم و کوتاه باشد. برای استراحت بهتر است در حالت ایستاده قرار گیرید و با تکیه بر یک درخت یا تخته سنگ کوله را از دوش خود بردارید و روپوشی به تن کنید و تنفس عمیق انجام دهید و در طول ساعات راه پیمایی بدن نیاز به استراحت کامل دارد و در این حال راهپیمایان می توانند در یک جای مناسب نشسته و در حالی که پاها صاف و کشیده بر روی زمین قرار دارد، شخص می تواند خوردنی و نوشیدنی از نوع قندی میل کند.
آموزش کوهنوردی 4

چگونگی حرکت در راه پیمایی های طولانی
در کوه پیمایی، قدمهای متعادل و آهنگ ثابت سرعت یکنواخت رُکن اساسی می باشد. چنانچه یک روش کوه پیمایی بسیار مهم را تعیین کنیم که در آن سرعت راهپیما تنظیم و انرژی ذخیره به طور متعادل مصرف گردد آن روش، قدم برداشتن توأم با استراحت می باشد.

راه پیمایی در کوهستان همراه با صرف انرژی زیاد است، لذا پاها و ششها احتیاج به یک زمان کوتاه استراحت در خلال حرکت دارند و در قدم آهسته همانطور که در هر گام یک لحظه استراحت و مکث وجود دارد، تعداد تنفس می باید با این جریان تطبیق داده شود. به طور مثال درشرایط معمولی هر 3 یا 4 گام یک عمل دم و هر 3 یا 4 گام دیگر با عمل بازدم هماهنگ می گردد. در این مثال گامها سریع تر از ریه ها شخص عمل می کند و در واقع گامها باید در مکث به وجود آمده استراحت کنند. بدین ترتیب در ارتفاعاتی که هوا رقیق است ریه ها احتیاج به مکث دارند و در ازای هر 2یا 3 نفس یک قدم برداشته می شود.

در ارتفاعات بالا کوهنورد باید آگاهانه نفس عمیق، سریع و پشت سر هم بکشد و در ارتفاعات پایین عضله های پا هستند که احتیاج به زمان بیشتری جهت کسب انرژی دارند. یک عامل مهم در راه پیمایی توأم با استراحت، هماهنگی فکری و روحی می باشد. اگر هنگام حرکت دچار تنگی تنفسی بشویم و نتوانیم به راحتی لااقل برای مدت یک ساعت با دیگران صبحت نماییم می توان نتیجه گرفت که سرعت قدم برداشتن، زیاد است. قدم برداشتن آهسته و متعادل نیز احتیاج به سرعت ثابت و ایستادن کمتری دارد و بهتر از قدم برداشتن سریعی است که نیاز به استراحت بیشتری دارد.

به قول معروف:

رهرو آن است که آهسته و پیوسته رود رهرو آن نیست گهی تند و گهی خسته رود

یک کوه پیما باید بدون نیاز به استراحت لااقل برای مدت یک ساعت راه پیمایی نموده و بتواند در روی شیبهای تند با هماهنگی قدم برداشته و تنفس خود را کنترل نماید. یک فرد مبتدی نباید بیشتر از 10 کیلومتر در روز راه پیمایی نماید، مخصوصاً در شرایطی که ارتفاع بیشتر از 1500 متر می باشد البته در مناطق برفی و سنگلاخی این ساخت به تناسب کاهش می یابد.

آموزش کوهنوردی 5
قدم برداشتن صحیح در کوهستان را بیاموزیم
صعود از کوه ورزشی توام با راه پیمایی است که رکن و پایه اصلی آن حرکت است. مسیرهای کوهستانی به ندرت دارای سطوح صاف و هموار است و از این جهت شخص می باید قدمهای خود را کنترل و تنظیم نماید.

گامهای متعادل ، از خستگی زودرس جلوگیری و انرژی مشا را حفظ می نماید. در این نوع حرکت هیچ وقت نباید پا را به زمین سائید یا استخوانها و عضلات را بی جهت به حرکت درآورد، حفظ تعادل باید به صورتی عمل شود که در صورت احساس سستی زمین در زیر پا بلافاصله خود را به عقب کشیده و حرکات بعدی بدن را تحت کنترل در آورد. اینجاست که به اهمیت راه پیمایی صحیح در کوهستان واقف می شویم.

نحوه حرکت در سرازیری
اولین مرحله آمادگی هنگام حرکت در سرازیری این است که داخل پوتین، جوراب ضخیم و نرم دیگری پوشیده و با محکم بستن بند کفش از حرکت اضافی پا در پوتین جلوگیری نماییم. قدمهای برداشته شده در سرازیری باید متعادل تر از قدمهایی باشد که تنها تحت تأثیر قوه جاذبه قرار می گیرد و بی اختیار برداشته می شود. پا در هر قدم با زانوی خم بر روی زمین قرار می گیرد و پاها مرتب و متواتر در کنار یکدیگر حرکت می نمایند. راه پیمایی در سرازیری به اندازه راه پیمایی در سربالایی مشکل نیست ولی نباید شدت جراحات وارده را درسرازیری نادیده گرفت. در سرازیری است که خراشهای پوستی ایجاد می شود و به مفصل زانوها آسیب می رسد و مچ پا می پیچد، لذا سرعت راه پیمایی در سرازیری نباید خیلی بیشتر از سرعت سربالایی باشد.

در سرازیری شخص باید گامهای خود را با اختیار و کنترل شده بردارد و به دلیل همین کنترل حرکت ، شخص باید به میزان سرعت خود دقت نماید. استراحت در سرازیری به اندازه استراحت در سربالایی اهمیت دارد اما استراحت گام (در حال حرکت) در سرازیر انجام نمی شود.
آموزش کوهنوردی 5

تنفس صحیح در کوه
تنفس باید عمیق و به طریقه صحیح صورت گیرد، برخلاف آنچه اکثر اشخاص انجام می دهند، حجم ششها نباید از طرفین افزایش یابد. در اثر این نوع تنفس غلط حجم قفسه سینه افزایش می یابد. در تنفس صحیح حجم ششها از ناحیه تحتانی افزایش یافته که این امر با افزایش حجم شکم همراه است. این شکل تنفس، در ناحیه شکم به صورت ضربانهای مشخص و روشنی قابل رویت می باشد. لذا از نظر راحتی هیچ وقت نباید کمر را با کمربند محکم بست. در این روش باید سعی شود هوای دم به تحتانی ترین قسمت ریه ها هدایت و انباشتگی ریه ها از هوای دم انجام پذیرد. عمل بازدم پس از یک مکث چند ثانیه ای و حداقل 3 ثانیه به دنبال عمل دم با فشار پرده دیافراگم به قسمت تحتانی ششها به طور کامل با حداکثر تخلیه صورت بگیرد.

ایمنی در کوهستان
برای یک کوه پیمایی ساده بایستی از اطلاعات و پیش بینی های لازم و همچنین امکانات کافی برخوردار بود، که به طور خلاصه به آنها اشاره می کنیم:

1. تدارک و آمادگی صحیح: آمادگی جسمانی کافی برای برنامه های کوه پیمایی الزامی است این آمادگی را می توان از طرق گوناگونی کسب کرده و افزایش داد.

2. نکات اصلی در برنامه ریزی عبارت اند از:

الف: مسیر خود را با توجه به فصل انتخاب نمایید.

ب: طول و سختی مسیر بایستی بر اساس توانایی ضعیف ترین فرد گروه انتخاب شود.

ج: زمان کافی برای برگشت را در نظر بگیرید به طوری که در صورت خرابی هوا نیز بتوانید برگردید. قبل از حرکت با مسئولین باشگاههای کوهنوردی و پناهگاهها مشورت کنید و نسبت به مسیر، آخرین اطلاعات را کسب کنید.

د: قبل از خروج از شهر از طریق هواشناسی، از وضعیت آینده هوای منطقه ای که قرار است در آن کوه پیمایی کنید اطلاع حاصل نمایید.

و: مسیر صعودتان را به خانواده و دوستان اطلاع دهید و فراموش نکنید پس از اتمام برنامه، بازگشت خود را به اطلاع آنها برسانید.

ه: صعود خود را از صبح زود آغاز کنید و همیشه وقت اضافی برای استراحت، بازگشت و حوادث پیش بینی نشده را داشته باشید.
آموزش کوهنوردی 5

3. وسایل کافی عبارت اند از:

الف: وضعیت هوا ممکن است به سرعت تغییر پیدا کند، بارش برف و بوران در ارتفاعات بالا و بارش بارن در ارتفاعات پایین حتی در تابستان نیز امکان دارد، پس داشتن پوشاک و وسایل اضطراری الزامی است.

ب: کفش مناسب به پا داشته باشید. بهتر است کفشها، مچ پای شما را به خوبی نگه دارد تا احتمال پیچ خوردن پا کمتر باشد.

ج: لباس با توجه به زمان و فصل برنامه بایستی انتخاب شود در این میان بهتر است از چند لایه لباس استفاه کنیم چون لباسهای کلفت سنگین ترند در عوض لباسهای متعدد باعث حفظ هوای گرم بدن خواهند شد و با میزان سرد و گرم شدن می توان آن را کم و زیاد کرد. علاوه بر ژاکت و پلوور، یک کاپشن بادگیر کلاه دار بلند می تواند در مواقع اضطراری شما را از سرما حفظ کند. علاوه بر این لباسها به کلاه، جوراب پشمی و دستکش اضافی نیز نیاز دارید.

د: در تابستان برای حفاظت در برابر نور خورشید، به کلاه و عینک و کرم ضد آفتاب نیاز دارید.

ه: وسایل خود را در کوله پشتی بگذارید تا در موقع صعود دست هایتان آزاد باشد. (از به همراه بردن ساک جدا خودداری کنید)

و: خوردنی و نوشیدنی به مقدار کافی همراه داشته باشید و برخلاف یک عقیده قدیمی تا می توانید از آب سالم و غیرآلوده بنوشید.

ز: یک کیف کوچک وسایل پزشکی شامل چند نوع قرص، باند، باند کشی، چسب زخم، سوت، چراغ قوه دستی، کبریت و پتوی نجات را همراه خود داشته باشید.

ح: چوب دستی یا باتوم به اندازه مناسب برای شما می تواند در هنگام کوه پیمایی و خصوصاً در سرپایینی ها کمک خوبی برای جلوگیری از آسیب دیدن زانوهای شما باشد.

منبع: کتاب آموزش کوه پیمایی و کوهنوردی از مقدماتی تا پیشرفته

نظرات غیر فعال است.

-->